Directe zaai onder plantenbedekking

Uit Triple Performance
Ga naar:navigatie, zoeken
Datasheets
Associatie van teelten in akkerbouw Permanente gewasbedekking in akkerbouw Beheer van gewasbedekking in akkerbouw Koolstofcyclus en broeikasgassen Klimaatbestendigheid Bodembedekking Biodiversiteit Begrazingswaardige gewasbedekking Bodemregeneratie
Maïs rechtstreeks gezaaid in levende gewasbedekking. Foto: Paysan Breton.

Het rechtstreeks zaaien onder gewasbedekking (SDCV) is een landbouwproductietechniek die het niet bewerken van de bodem (geen ploegen) combineert met een permanente bodembedekking.

Wat is het?

Het is een techniek afkomstig uit de bodemconserverende landbouw waarvan de grondbeginselen zijn: het niet verstoren van de bodem, een permanente vegetatieve bedekking en diversiteit van gewassen in associatie en in de vruchtwisseling. Deze technieken zijn vooral ontwikkeld in Noord- en Zuid-Amerika (Brazilië, Verenigde Staten) en worden sinds ongeveer twintig jaar ook in Europa en Frankrijk steeds meer toegepast.

Het wegnemen van bodembewerking en het behouden van een vegetatieve bedekking vereist een zeer goede technische beheersing, regelmatige observaties en een zekere aanpassingsvaardigheid van de landbouwer. Verder dan de puur technische aspecten vereist rechtstreeks zaaien onder gewasbedekking een globale benadering van het teeltsysteem en het landbouwbedrijf.

Er is echter geen wonderrecept en elke landbouwer moet, afhankelijk van de bodem-klimaatomstandigheden van zijn bedrijf en de gewassen die hij wil produceren en vermarkten, zijn vruchtwisseling en zijn praktijken aanpassen. Goed beheerd en gestabiliseerd streeft deze techniek naar goede opbrengsten, optimale productkwaliteit, terwijl de bodemvruchtbaarheid behouden blijft, en de beheersing van ziekten van gewassen, plagen en onkruiden.

Deze techniek kan worden toegepast op de teelt (bedekking vernietigd in de teelt) of in de vruchtwisseling (bedekking meerdere jaren behouden).

De grote principes van rechtstreeks zaaien onder gewasbedekking

  • Elimineer alle diepgaande bodembewerking. Het aanleggen van de bedekking en de gewassen gebeurt rechtstreeks met een zaaimachine, meestal met schijven, die het zaad kan plaatsen zonder de bodem te bewerken.
  • Aanleggen en/of behouden van een vegetatieve bodembedekking waarin het hoofdgewas wordt gezaaid. De gewasbedekking tussen de gewassen kan verschillende functies vervullen gedurende het seizoen: bescherming van de bodem tegen bodemerosie, opname en teruggeven van mineralen, beperking van verdamping en behoud van het vochtgehalte in de bodem, beperking van de ontwikkeling van onkruiden, doelplanten voor bepaalde plagen... De keuze van de bedekking(en) is dus essentieel, zowel wat betreft de soorten, eventuele mengsels, aanplantdata, vernietigingstijdstippen en uiteraard de kosten van zaden en aanleg.
  • Beheer van de bedekking. De techniek van de dode bedekking is waarschijnlijk het meest verspreid. Dit houdt in dat een bedekking direct na de oogst van het gewas wordt aangelegd en wordt vernietigd vóór het zaaien van het volgende gewas. In bepaalde beperkende situaties – geen mogelijkheid tot irrigatie om de bedekking te laten opkomen, aanwezigheid van stenen, geen gebruik van chemische middelen mogelijk voor het beheer van de bedekking,... – is het noodzakelijk het beheer van de bedekking aan te passen. Het aanleggen en behouden van dezelfde bedekking over meerdere opeenvolgende gewassen is mogelijk. De bedekking wordt aangelegd in een gunstige periode (voldoende neerslag) en is bedoeld om meerdere jaren te blijven staan. De verschillende verkoopgewassen die op het perceel volgen, worden dus gezaaid in een levende bedekking en zorgvuldig beheerd om de ontwikkeling van het gewas mogelijk te maken. Het reguleren van de bedekking is belangrijk zodat deze groeit als er geen gewas is en het opkomen en de ontwikkeling van het gewas niet belemmert wanneer dat er wel is: concurrentie om water, mineralen of simpelweg licht en ruimte. Hiervoor zijn verschillende beheersingsmethoden mogelijk: mechanische beheersing door vermalen, maaien, begrazing of walsen (uiteraard geen ploegen of oppervlakkige bodembewerking), chemische beheersing (herbiciden) of beheersing door het klimaat: vorst of droogte.
Beheer van de vegetatieve bedekking
Beheer van de vegetatieve bedekking
  • Pas de opeenvolging van bedekking / gewassen aan om de positieve effecten van elke plant te optimaliseren en te benutten. Voordelen voor bemesting, beheersing van onkruiden, plagen en bodemvocht kunnen worden bereikt door verstandige keuzes. Uiteraard moeten deze keuzes ook economische en klimatologische criteria omvatten.
  • Bemest op het juiste moment en in de juiste hoeveelheid. Het ontbreken van mechanische bewerking en de aanwezigheid van een vegetatieve bedekking verhogen de hoeveelheid koolstof die in de bodem wordt opgeslagen. De mineralisatie van de bodemorganische stof verloopt ook trager. De organische of minerale stikstofbemesting moet dus worden aangepast (vroegtijdig) om enerzijds de omzetting van de organische stof (afbraak van plantaardig residu van de bedekking) mogelijk te maken en anderzijds de bemesting van de gewassen.

Aandachtspunten

  • Het toepassen van technieken voor rechtstreeks zaaien onder bedekking is niet lichtvaardig. Het is vooral een grondige verandering in de bedrijfspraktijken die kan leiden tot falen als niet aan alle voorwaarden wordt voldaan.
  • Veel geïnteresseerden benaderen rechtstreeks zaaien eerst vanuit het oogpunt van vereenvoudiging van de praktijken, vermindering van energieverbruik en input en denken eerst aan de machines: welke zaaimachine kiezen? Maar een succesvolle overgang naar rechtstreeks zaaien is vooral een verandering in de manier waarop men het teeltsysteem benadert en vooral het herplaatsen van agronomie, observatie en kennis van bodem en gewassen in het hart van het landbouwberoep.
  • Technisch gezien zijn de keuze van bedekking, de opeenvolging van gewassen, de vernietiging of het beheer van de bedekking, het beheer van plagen en de bemesting de belangrijkste aandachtspunten. Er zijn echter geen kant-en-klare recepten en iedereen moet zich aanpassen aan de omstandigheden van zijn bedrijf. Wat bij de een werkt, werkt niet noodzakelijk bij de ander.
  • De reactietijd van de bodem is ook een belangrijke factor. De positieve effecten van de overgang naar rechtstreeks zaaien onder bedekking zijn pas na enkele jaren (minimaal 3 tot 5 jaar) zichtbaar. Men moet dus geduldig en volhardend zijn. Tegelijkertijd moet het bedrijf blijven draaien en inkomen genereren voor de landbouwer. De economische dimensie moet dus worden meegenomen en ook worden voorzien (overweging van lopende of toekomstige investeringen in machines).
  • Als er één investering is die niet mag worden verwaarloosd, is het de menselijke investering door opleiding, uitwisseling, bezoeken tussen collega’s, sociale netwerken, ... Het is duidelijk dat we nog ver verwijderd zijn van een democratisering van deze technieken en dat de pioniers het alleen moesten rooien, gedreven door hun motivatie en de overtuiging dat ze de juiste weg bewandelden. Momenteel biedt het Ministerie van Landbouw via het Agro-ecologisch Project nieuwe perspectieven voor technische en financiële ondersteuning van technieken voor rechtstreeks zaaien onder bedekking. Onderzoeks- en ontwikkelingsorganisaties integreren rechtstreeks zaaien onder bedekking in toenemende mate in hun werkprogramma’s en breder de bodemconserverende landbouw. Toch moet de pioniersgeest behouden blijven en moeten ervaringen en resultaten of mislukkingen tussen landbouwers blijven worden uitgewisseld.

Toepassing van de techniek

De generalisatie van deze techniek naar alle gewassen, alle bodemtypes en alle klimaten is soms delicaat.

Men moet de juiste associatie kiezen om concurrentie met het commerciële gewas en de overdracht van pathogenen te vermijden. De bedekking moet worden gedefinieerd en geoptimaliseerd afhankelijk van het bodemtype (hydromorfie, bruikbare waterreserve, ...).

Let op bij problemen met waterbeschikbaarheid (beperkte bruikbare waterreserve), want de bedekking kan concurreren met het gewas om water en het daardoor benadelen.

"Milieu" criteria

  • Lucht: Het aanplanten van gewassen onder gewasbedekking vermindert het energieverbruik en de daarmee samenhangende broeikasgasemissies in vergelijking met aanplant na ploegen of klassieke grondbewerkingsloze technieken. Vergeleken met rechtstreeks zaaien zorgt zaaien onder bedekking bovendien voor koolstofopslag door de groei van de bedekking.
  • Water: De bedekking neemt mineralen op uit de bodemoplossing, waardoor uitspoeling wordt beperkt. Daarnaast beperkt de bedekking ook afspoeling, wat het wegspoelen van fosfor of op de bodemdeeltjes geadsorbeerde gewasbeschermingsmiddelen voorkomt. Zaaien onder bedekking kan echter het gebruik van herbiciden vereisen voor het beheer of de vernietiging van de bedekking, wat het risico op verplaatsing naar het water kan verhogen.
  • Fossiele energie: Het aanplanten van gewassen onder gewasbedekking vermindert het energieverbruik in vergelijking met aanplant na ploegen of klassieke grondbewerkingsloze technieken. Het effect op het energieverbruik is echter verwaarloosbaar in vergelijking met rechtstreeks zaaien.
  • Biodiversiteit: Het behouden van een "permanente" (of langdurige) bodembedekking bevordert de macrofauna (wild), maar ook de biologische activiteit van de bodem (wortelactiviteit).

"Agronomische" criteria

  • Productiviteit: De bedekking verbetert de bodemvruchtbaarheid (organische stof en biologische activiteit) en beperkt de concurrentie van onkruiden. De positieve effecten hangen af van het vermogen om de concurrentie van de bedekking op het gewas te beperken: keuze van soorten en beheer van de bedekking (vertraagde groei en/of vernietiging) en de niveaus van mineralen teruggeven (variabel afhankelijk van de gebruikte soorten voor de bedekking).
  • Bodemvruchtbaarheid: In hoeveelheid, diversiteit en beschikbaarheid van elementen, maar zichtbare effecten vereisen tijd.
  • Waterstress: Afhankelijk van de beschikbare waterbronnen het hele jaar door (klimaat). De bedekking kan de beschikbaarheid van water voor het verkoopgewas beperken.
  • Onkruiddruk: De bedekking kan de concurrentie van onkruiden verminderen.
  • Erosie bodemkorstvorming: De aanwezigheid van een bedekking in de tussenliggende teelt vermindert de blootstelling van de bodem aan bodemkorstvorming en bodemerosie (verminderde duur van blootliggende bodem op rotatieniveau).

"Economische" criteria

  • Operationele kosten: Het aanplanten van gewassen onder gewasbedekking kan een toename van het gebruik van herbiciden vereisen om de bedekking te vernietigen of te vertragen in vergelijking met aanplant na ploegen of in vereenvoudigde teelttechnieken. Vergeleken met rechtstreeks zaaien kunnen de kosten van aankoop van bedekkingszaden als verwaarloosbaar worden beschouwd.
  • Mechanisatiekosten: Vergeleken met aanplant na ploegen of in Vereenvoudigde teelttechnieken vermindert zaaien onder gewasbedekking net als rechtstreeks zaaien de mechanisatiekosten.
  • Marge: Het effect van zaaien onder gewasbedekking is variabel. In vergelijking met aanplant na ploegen of in vereenvoudigde teelttechnieken vermindert het de mechanisatiekosten maar kan het leiden tot lagere opbrengsten en hogere herbicidenkosten. In vergelijking met rechtstreeks zaaien is het effect op de rentabiliteit moeilijk in te schatten.
  • Brandstofverbruik: Het aanplanten van gewassen onder gewasbedekking vermindert het brandstofverbruik in vergelijking met aanplant na ploegen of klassieke grondbewerkingsloze technieken. Het effect op het brandstofverbruik is echter verwaarloosbaar in vergelijking met rechtstreeks zaaien.

"Sociale" criteria

  • Arbeidstijd: Het aanplanten van gewassen onder gewasbedekking vermindert de arbeidsbelasting in vergelijking met aanplant na ploegen of klassieke grondbewerkingsloze technieken. Het effect op de arbeidsbelasting is echter verwaarloosbaar in vergelijking met rechtstreeks zaaien.
  • Observatietijd: Beheer van de bedekking + beheer van het commerciële gewas.

Bronnen

Dit artikel is grotendeels geïnspireerd op het project "Semis direct sous couverture végétale" van de Landbouwkamer PACA. [1] en van Pratiquer le semis sous couvert végétal van de GECO-database [2]

Video's over het onderwerp

Meer informatie

  • Magellan-gids: Rechtstreeks zaaien. Van jaarlijkse bedekking... tot permanente bedekking. [1]
  • Dossier Gewasbedekking
    -Thomas F. TCS.n°33, Peer-reviewed artikel, 2005 link naar dossier
  • Technisch dossier: Peulvruchten hoe te gebruiken als tussengewassen?
    -Minette S. (CRA Poitou-Charentes) Technische brochure, 2010 dossier
  • Hydraulic conductivity and porosity under conventional and no-tillage and the effect of three species of cover crop in northern France.
    -Carof M (AgroCampus) Soil Use and Management, volume 23, pages 230-237, Peer-reviewed artikel, 2007 abstract
  • Le Cetiom confirme l'orientation semis direct et l'association avec légumineuse
    -Thomas F. (TCS), Sauzet G. (Cetiom) TCS n°53, Peer-reviewed artikel, 2009 artikel
  • Undersowing wheat with different living mulches in a no-till system. I. Yield analysis
    -Carof M (AgroCampus) Agronomy for Sustainable Development, volume 27, pages 347-356, Peer-reviewed artikel, 2007 link naar artikel
  • Undersowing wheat with different living mulches in a no-till system. II. Competition for light and nitrogen.
    -Carof M (AgroCampus) Agronomy for Sustainable Development, volume 27, pages 357-365, Peer-reviewed artikel, 2007 link naar artikel

Trefwoorden

Methode van biologische plaagbestrijding

Culturele bestrijding

Werking

Werking op de initiële voorraad

Type strategie ten aanzien van het gebruik van pesticiden

Herontwerp

Bijlagen

Est complémentaire des leviers

S'applique aux cultures suivantes

Défavorise les bioagresseurs suivants

  1. ↑ Le « Semis direct sous couverture végétale (https://paca.chambres-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Provence-Alpes-Cote_d_Azur/020_Inst_Paca/CA04/Documents/Publications/Productions_vegetales/Projet_semis_direct_sous_couvert_CASDAR.pdf)
  2. ↑ Pratiquer le semis sous couvert végétal (https://geco.ecophytopic.fr/geco/Concept/Pratiquer_Le_Semis_Sous_Couvert_Vegetal)

ar:الزراعة_المباشرة_تحت_غطاء_نباتي

Overgenomen van "https://nl.tripleperformance.ag/index.php?title=Directe_zaai_onder_plantenbedekking&oldid=6964"

 

 

Deel
thumb_up
Leerzaam
notifications
Volgen
forum
Discussies

Meer
Poser une question, partager un retour :
people Infos+2

Triple Performance

Gemeenschap

Producties

Thema's

 

Gemaakt met ♡ door Neayi